Το Χρηματιστήριο αποτελεί μια οργανωμένη αγορά όπου πωλητές και ενδιαφερόμενοι αγοραστές πραγματοποιούν συναλλαγές. Το χρηματιστήριο το δημιούργησε η επιδίωξη για την εύρεση μεγάλων κεφαλαίων από την πλευρά των επιχειρήσεων. Έτσι μία επιχείρηση διαιρεί το κεφάλαιο της σε μετοχές τις οποίες βγάζει προς πώληση στο χρηματιστήριο. Οι ενδιαφερόμενοι αγοραστές αγοράζουν αυτές τις μετοχές και έτσι η επιχείρηση έχει άμεση πρόσβαση σε μεγάλα κεφάλαια τα οποία θα την βοηθήσουν σε μεγάλες συναλλαγές και νέες επενδύσεις. Οι αγοραστές ή αλλιώς μέτοχοι θα αποκτήσουν κέρδος από την πώληση αυτών των μετοχών μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. Οι τιμές των μετοχών ανεβαίνουν όταν υπάρχει μεγαλύτερη ζήτηση από ότι προσφορά ή πέφτουν όταν συμβαίνει το αντίθετο. Επομένως ο υποψήφιος αγοραστής θα πρέπει να έχει γνώση της κατάστασης της επιχείρησης για την οποία θα αγοράσει τις μετοχές της ώστε να μην χάσει τα χρήματα του σε περίπτωση που η επιχείρηση βρεθεί σε κακή οικονομική κατάσταση. Ένας ορθολογικός καταναλωτής δεν θα ρίσκαρε ποτέ το εισόδημα του πάνω στην αγορά μετοχών επιχειρήσεων των οποίων δεν γνωρίζει την οικονομική κατάσταση. Έτσι προκύπτει το εύλογο ερώτημα.. γιατί μετά από 300 περίπου χρόνια ύπαρξης των χρηματιστήριών δεν έγιναν όλοι πλούσιοι αλλά αντίθετα επικρατεί μια δεισιδαιμονία στην κοινή γνώμη για τις πρακτικές των χρηματαγορών;
Στο κτίριο στην διασταύρωση των οδών Ερμού και Αιόλου (μπροστά από το οποίο στέκονται δύο άνθρωποι, κάτω αριστερά) λειτουργούσε το καφενείο ''Η Ωραία Ελλάς'' στο δεύτερο όροφο του οποίου λειτούργησε το πρώτο Ελληνικό Χρηματιστήριο ή Η Λέσχη Εμπόρων των Αθηνών όπως ονομάστηκε το 1870.
Ας ξεκινήσουμε με τις τέσσερις βασικές αρχές που θα πρέπει να γνωρίζει κάθε επενδυτής πριν ασχοληθεί με το χρηματιστήριο.
Πρώτον: Όταν τα επιτόκια είναι υψηλά, επενδύετε στο χρηματιστήριο λιγότερο από ό,τι όταν τα επιτόκια είναι χαμηλά. Ο λόγος είναι πολύ απλός. Όταν τα επιτόκια των καταθέσεων και των ομολόγων είναι χαμηλά οι καταθέσεις δεν έχουν να δώσουν κάποιο κέρδος. Έτσι αξίζει κάποιος να πάρει το ρίσκο και να αγοράσει με τα χρήματα αυτά μετοχές. Αντίθετα αν τα επιτόκια είναι υψηλά μπορεί πολύ απλά να αφήσει τα χρήματα στην τράπεζα ή να αγοράσει ομόλογα έχοντας ένα μικρότερο αλλά πιο σίγουρο κέρδος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το τρέχον έτος. Οι επενδυτές λανθασμένα συρρέουν στο χρηματιστήριο αγοράζοντας μετοχές επειδή κάπου άκουσαν ή διάβασαν ότι οι μετοχές πάνε καλά χωρίς να έχουν απαραίτητα γνώση των συνθηκών που επικρατούν στην οικονομία, μάλιστα φαίνεται συρρίκνωση των κερδών των επιχειρήσεων, τη στιγμή που οι αποδόσεις των ομολόγων είναι αρκετά υψηλές εξαιτίας της ανόδου των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες. Κάποιος μάλιστα ίσως και να σκεφτόταν "μήπως γίνεται εσκεμμένα η εν λόγω παραπληροφόρηση?".
Δεύτερον: Επενδύστε σε κάτι που να αξίζει πραγματικά. Ζούμε στην εποχή των social media όπου το tweet ενός δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία είναι ικανό να εκτινάξει την μετοχή μια εταιρείας ή την αξία ενός κρυπτονομίσματος. Η ιστορία έχει δείξει πως τέτοιους είδους επιχειρηματίες έχουν στόχο το κέρδος και πάντα βγαίνουν οι ίδιοι κερδισμένοι από τέτοια παιχνίδια. Έτσι ένας επενδυτής δεν θα πρέπει να παρασύρεται από τέτοιες ειδήσεις και να επενδύει σε φούσκες αλλά θα πρέπει να έχει γνώση της πραγματικής αξίας αυτού που αγοράζει. (Θα θυμάστε άλλωστε πως ανέβαινε η αξία του bitcoin μετά τα του tweet του Elon Musk και πως έπεσε όταν εκείνος άλλαξε γνώμη για τα κρυπτονομίσματα. H Tesla πάντως ανακοίνωσε κέρδη 10 εκ δολαρίων από την πώληση bitcoin. Εσείς?)
Τρίτον: Επενδύστε σε περισσότερα χαρτοφυλάκια. Οι επενδυτές σε μετοχές μπορούν να μοιράσουν τα χρήματά τους σε μετοχές διαφορετικών εταιρειών αντί να αγοράσουν μόνο την μετοχή μιας εταιρείας. Έτσι μειώνουν τον κίνδυνο να χάσουν όλα τα χρήματά τους αν κάτι πάει στραβά.
Τέταρτον: Αγοράζουμε μετοχές όταν το χρηματιστήριο πέφτει και πουλάμε όταν το χρηματιστήριο ανεβαίνει. Ο λόγος είναι προφανής. Αν γίνει κάτι αρνητικό στην αγορά και πέσει το χρηματιστήριο αλλά έχουμε επενδύσει σε κάτι που έχει πραγματικά αξία τότε αυτό στο μέλλον θα ξαναποκτήσει την αξία του. Πρέπει λοιπόν να σκεφτόμαστε μακροπρόθεσμα και να κρατάμε υπό έλεγχο τα συναισθήματά σας.
Θα επανέρθουμε τώρα στο ερώτημα που τίθεται στην αρχή του άρθρου.
Γιατί δεν πλουτίσαμε όλοι αγοράζοντας μετοχές στο χρηματιστήριο?
Για να απαντήσει κάποιος στο παραπάνω ερώτημα θα μπορούσε να ρωτήσει γιατί δεν έχουμε ξεκινήσει όλοι επιτυχημένες επιχειρήσεις ή γιατί δεν έχουμε όλοι το τέλειο σώμα. Η απάντηση δίνεται ξεκάθαρα από τον τίτλο του επενδυτικού βιβλίου του Richard Oldfield "Simple but Not Easy". Τα βιβλία για την επιχειρηματικότητα, την απώλεια βάρους και τις επενδύσεις λένε απλές αλήθειες. Αλλάξτε τις διατροφικές σας συνήθειες. Αγοράστε χαμηλά και πουλήστε ψηλά. Δεν προσφέρουν μαγικές συνταγές. Για να είμαστε αδύνατοι, επιτυχημένοι ή πλούσιοι, πρέπει να κάνουμε πραγματική δουλειά (να τρώμε διαφορετικά, να ξεκινήσουμε μια επιχείρηση, να μάθουμε μεθόδους αποτίμησης) και συνήθως δεν το κάνουμε. Αντ' αυτού, χρησιμοποιούμε τα βιβλία χρηματοοικονομικών συμβουλών με τον ίδιο τρόπο που χρησιμοποιούμε τα βιβλία αυτοβοήθειας - περισσότερο ως υπενθύμιση δυνατοτήτων παρά ως οτιδήποτε άλλο.
Ακολουθήστε λοιπόν τις παραπάνω βασικές οδηγίες, διαβάστε ένα μόνο από τα πολλά επενδυτικά βιβλία που έχετε στο ράφι σας και παρακολουθήστε τις στατιστικές αναλύσεις των μετοχών και των εταιρειών τους μέσα από την σελίδα μας και τουλάχιστον έτσι θα έχετε κάνει μια αρχή.
Ο Συντάκτης,
Πολίτης Ανδρέας